Help, mijn tuin ontploft!

Ieder jaar is het hetzelfde liedje: na de eerste echte warme dagen in mei krijgen vrijwel alle planten in mijn stadstuin een flinke groeispurt. In een week tijd kan de tuin er heel anders uitzien: planten die eerst nog in knop stonden staan volop te bloeien en er is vrijwel geen zwarte aarde meer te zien.

Niet alleen het door mij geplante groen ‘ontploft’, ook het minder gewenste groen heeft in no time zijn weg naar boven gevonden. Een inspectierondje door de tuin kan eigenlijk nooit meer worden afgemaakt: ergens halverwege heb ik al zoveel onkruid weggehaald dat ik verhit op een tuinstoel  in de schaduw neerplof. Morgen de rest, denk ik dan. Maar ja, ‘morgen’ blijkt een drukke dag waardoor voor tuinieren even geen tijd is. En hetzelfde geldt voor ‘overmorgen’. Als ik dan na een aantal dagen weer tijd heb, kan ik eigenlijk opnieuw beginnen met die eerste helft.

Dit grijpt me wel eens naar de keel en op zulke momenten ben ik iets kritischer op mijn geliefde thema ‘groen en gezondheid’. Gezond? Ik raak soms best gestrest van al dat weelderige en expansieve groen. Loslaten is ook hier (net als bij de opvoeding) het toverwoord maar ik vind dat niet gemakkelijk.

Ik laat me echter niet kennen en zodra ik weer tijd heb duik ik, met plezier – gek genoeg, de tuin weer in. Stukje bij beetje krijg ik dan toch weer enig overwicht over al dat weelderige groen. ‘Enig’ want echt overwicht heb ik natuurlijk niet. In mijn ooghoeken zie ik dat, toen ik even wegkeek,  in een hoekje van de tuin toch weer de nodige brandnetels zijn opgekomen. Ik laat dat maar zo, ik heb er eigenlijk geen last van en wie weet help ik er nog een vlinder mee. Ook de klimop-heg  laat ik met rust: er zitten heggenmussen met hun jongen in. De uitlopers laat ik gewoon over de stoep lopen. Ach ja, een klusje voor later. Loslaten kan bevrijdend zijn!

Het is niet alleen hard werken, het is ook hard genieten. Van alle bloemen, kleuren, geuren en vormen.  Van de gele klimroos die na jaren van een kwijnend bestaan nu een zee van bloemen heeft. Van de krentenboom die nog nooit zoveel bessen heeft gedragen. Van de aardbeienplanten die mij bijna dagelijks een heerlijk en gezond tussendoortje geven. Of van de bananenboom die in hoog tempo zijn grote bladeren uitvouwt. Stiekem denk ik  dat alle planten hun uiterste best doen zich op hun mooist aan mij te laten zien.  En dat maakt me heel blij.

Growing Green Cities

Het concept van een groene stad gaat al lang niet meer alleen over de omvang en kwaliteit van openbaar en particulier groen binnen de bebouwde kom. Om in deze tijd een groene stad te kunnen zijn moet het in meerdere opzichten een duurzame agenda hebben waarin de volgende vragen worden beantwoord: hoe gaan we om met klimaatverandering, met energievoorziening, met de verdeling van de schaarse ruimte, met het leefklimaat voor mens en dier?

5759024404_066964fd57_o

Er zijn steden die deze vraagstukken integraal oppakken en een toekomstvisie hebben opgesteld waar ik best wel blij van word. Almere is zo’n stad. Nog maar zo’n 40 jaar geleden uit de grond gestampt, midden in het nieuwe, vlakke land. De opzet was toen al vooruitstrevend, want stad en land werden nadrukkelijk met elkaar verbonden: voordat Almere werd gebouwd was er al een landschappelijk ‘raamwerk’ aangelegd. De stad werd ontworpen als een tuinstad met verschillende stadsdelen met daartussen groengebieden. Deze groengebieden, samen met het landschappelijke raamwerk maken dat Almere al een groene stad is (in de ouderwetse zin van het woord). Het kaartje laat dit goed zien.

almere
(screenshot google maps)

In 2022, dus over 4 jaar, wordt in de stad de wereld tuinbouw-expo Floriade gehouden. Op zichzelf een geldverslindend evenement, waarvan gemeentebesturen die het eerder hebben georganiseerd wel eens slapeloze nachten zullen hebben gehad. Almere pakt het anders aan en verweeft het evenement in haar stadsontwikkeling. De Floriade vormt weliswaar een hoogtepunt in deze ontwikkeling maar geen eindpunt. Hiertoe heeft het een aantal jaar geleden het concept van Growing Green Cities omarmd, waarin de ambities van de Nederlandse tuinbouwsector – growing green – en die van Almere –green city – met elkaar zijn verbonden. Je kunt daar gemakkelijk cynisch over doen (iets met een gelikte marketingstrategie) maar ik vind het een mooie vondst.

De gemeente heeft het gerenommeerde Amerikaanse architectenbureau William McDonough + Partners een rapport laten opstellen waarin de richtlijnen en handreikingen voor Growing Green Cities voor de stad Almere staan. Het rapport borduurt voort op een eerder opgesteld manifest voor duurzame ontwikkeling met stedenbouwkundige richtlijnen voor de toekomstige groei van Almere. Meer weten?  Lees het rapport Growing Green Cities>>

Inmiddels zijn de niet zo toegankelijke rapporten door communicatiespecialisten tot hapklare brokken verwerkt, om zo het concept van Growing Green Cities Almere breed toegankelijk te maken. Eea leidt tot ronkende teksten als:

Met Growing Green Cities draagt Almere bij aan oplossingen voor vraagstukken rondom voeding, de groene omgeving, energieproductie en gezondheid. Internationaal, als we in gesprek zijn met andere steden, praten we over Feeding, Greening, Energizing and ‘Healthying’ the City.

Growing Green Cities gaat dus over meer dan alleen het groen. Het gaat om het groeien naar een groene, gezonde stad met ruimte voor nieuwe en innovatieve ideeën en kansen voor iedereen. Samen maken we de stad!

(bron https://floriade.almere.nl/growing-green-cities/)

De lezer wordt ‘voor meer informatie’ geleid naar de website www.growinggreencities.nl  Daar blijft het echter bij citaten en zeer korte teksten en vooral veel plaatjes. Ik ben weinig wijzer geworden over het concept zelf. De versimpeling is iets te ver doorgeslagen. Dat is nog wel een punt van aandacht.

Hoe het ook zij, Almere kan samen met haar burgers gaan bouwen aan een waarlijk groene, in meerdere opzichten toekomstbestendige stad met een hopelijk florerende Floriade in 2022. Ik zal de expo zeker gaan bezoeken!

Omdat mijn missie zich richt op het ‘letterlijke groen’ in de stad viel mijn oog op onderstaande passage in het rapport Growing Green Cities (zeer vrij vertaald):

‘Mensen hebben een aangeboren behoefte aan een groene omgeving. Studies hebben aangetoond dat groen [de natuur]  de gezondheid en productiviteit van kantoorpersoneel verhoogt, dat het het herstel van patiënten versnelt en hun pijn vermindert, dat het stress verlaagt en  cognitieve niveaus verhoogt. De verbinding tussen de natuur en de mens is niet alleen psychologisch; we vertrouwen op de overvloed van de natuur voor ons bestaan. Schone lucht, schoon water en vruchtbare aarde voeden onze gemeenschappen en leveren de bouwstenen, zowel letterlijk als figuurlijk, voor hun groei.

Zelfs de meest stedelijke omgevingen ervaren de hitte van de zon, de verandering van de seizoenen en de cycli van de natuur. Bewustmaking van deze onderlinge verbondenheid bevordert de verantwoordelijkheid en het respect voor de natuur.’

Mooier had ik het niet kunnen zeggen.

 

5 mooiste wilgen voor in de tuin

Wilgen horen bij ons land en zeker bij het polderlandschap. Het zijn prachtige bomen en echte ‘overlevers’: ze behoren tot de oorspronkelijke beplanting in de lage delen van Nederland die – voor de ontginning – geregeld onder water stonden. Ze kunnen dus goed tegen natte voeten en hebben een enorm regeneratievermogen. De soorten verschillen onderling maar in het voorjaar zijn er de wilgenkatjes die graag door bijen en hommels worden bezocht.

Ook voor de mens is de wilg lange tijd een belangrijke boom geweest. Het hout werd gebruikt voor de productie van klompen en de buigzame takken waren geschikt  voor vlechtwerk zoals manden, kisten, eendenkooien en erfafscheidingen. Er zijn veel soorten wilgen, kijk maar op deze informatieve site: de wilgenzoeker.
Niet alle wilgen zijn even geschikt voor toepassing in een gemiddelde stadstuin, omdat ze erg groot kunnen worden.

Gelukkig zijn er ook kleinere soorten die je prima in een kleinere tuin kunt toepassen. Wilgen verdragen een flinke snoeibeurt goed en ze houden allemaal van een normale tot vochtige bodem. Ik heb de 5 mooiste op een rijtje gezet:

20180225_0946441, nieuw en met stip: Salix gracilistyla ‘Mount Aso’
Ik zag deze wilg op Tuinidee van afgelopen februari. Aan de kale takken zaten prachtige, grote roze katjes. Mooi! Salix gracilistyla ‘Mount Aso’ komt uit Japan en wordt maximaal 3 meter hoog. Hij kan vrij breed worden maar verdraagt het goed om gesnoeid te worden. Ik zag op internet dat de Mount Aso ook op stam wordt aangeboden. Zeer geschikt voor de kleinere tuin. Het blad van deze wilg is al net zo mooi als de katjes. Eerst heeft het een rozige gloed, vervolgens vrij donkergroen met opvallende nerven. De onderkant van het blad voelt zacht aan en is blauwgroen van kleur. De struik is goed winterhard. Ik vind het een aanwinst in het tuinplanten sortiment.

salix-udensis-sekka.png2: Salix udensis ‘Sekka’ – Bandwilg
De Bandwilg komt oorspronkelijk uit Azië. De opvallende glanzend bruinrode takken zijn plat/bandvormig en gedraaid. Er decoratief! De bladeren zijn grijsgroen tot groen en langwerpig (6-10 cm). De katjes zijn crème tot geel en komen vroeg in het voorjaar tevoorschijn. Ze zijn zeer rijk aan pollen, aantrekkelijk voor bijen en hommels. De struik wordt maximaal 6 meter hoog, verdraagt snoeien goed en is winterhard. (foto ebay.com)

Salix-caprea-Pendula-blossom3. Salix caprea ‘Kilmarnock’ – kleine treurwaterwilg
Dit boompje wordt geënt op stam geleverd en is verkrijgbaar in allerlei hoogtes; van 20 cm tot 200 meter. Zeer geschikt voor de kleinere tuin. De treurwaterwilg is winterhard en heeft roodachtige takken die sierlijk hangen. Ook sierwaarde in de winter dus. In februari komen er grote, zilverwitte katjes aan de boom, en in maart en april verschijnen de gele meeldraden. Het blad is vrij groot en heeft een opvallende middengroene kleur.

Salix_integra_Hakuro-nishiki_2015-06-16_0014. Salix integra ‘Hakuro-nishiki’ – Bonte Japanse wilg/Geoorde wilg
Deze wilg is een bontbladige variëteit waarvan de jonge scheuten een rozige tint hebben. Het bolvormig groeiend boompje wordt op stam geleverd. De hoogte van de stam waarop hij geënt is weer verschillend. Winterhard. Het is een snelle groeier, die jaarlijks teruggesnoeid kan worden. De bladeren zijn lichtgroen met een zilveren waas. De katjes in het voorjaar zijn eerst groen en verkleuren dan naar  roze/rood. Hoe mooi is dat!

salix-Boydii'5. Salix ‘Boydii’ – Dwergwilg
Heb je een (hele)  kleine tuin, patio of balkon? Dan is de Dwergwilg een bijzondere aanvulling! De kleine ronde bladeren zijn zilvergrijs, wollig en worden in het voorjaar voorafgegaan door gele katjes. Dit heestertje is een opvallende verschijning en wordt maximaal 50 cm hoog. Is zeer winterhard en doet niet moeilijk over zijn standplaats. Past heel goed in een rotstuin. Kortom, weer eens iets anders dan een azalea op het balkon! (foto’s tuinadvies.nl/foto Jan Tholhuijsen)

De start van een nieuw moestuinseizoen – lessons learned

Van de week ben ik begonnen met  de moestuin klaar te maken voor het nieuwe seizoen.  Vorig jaar hebben we dit stukje ‘nutstuin’ aangelegd, in een verhoogde bak van ca. 6 x 1,50 m, tegen de muur van de garage.

In de moestuinbak had ik links een kleine lage koude kas gezet en rechts een (nog) kleine Magnolia. Tja, die ‘hoort’ daar natuurlijk niet maar er was nergens anders meer ruimte. En hem wegdoen kon ik niet over mijn hart verkrijgen.

In het koude kasje houd ik al een aantal jaren aardbeien. Ooit gekocht bij Lidl, niks bijzonders maar het houdt al jaren stand. Het wordt er flink warm in naarmate april en mei vorderen. De oogst is altijd goed en de aardbeien smaken lekker zoet.  Ook op de nieuwe plek in de verhoogde bak deden de plantjes het prima. Het kasje stond dan ook eersterangs, met volop zon het hele seizoen door.

Toch heb ik hem vandaag verplaatst naar de linkerkant van de moestuin, vlak naast de Magnolia. Kwestie van voortschrijdend inzicht… Vorig jaar bleek namelijk dat verderop in het seizoen er aan de linkerkant geleidelijk minder zon kwam vanwege bomen die meer schaduw gaven dan ik had ingeschat.  Voor de Magnolia is dat niet erg, want voor en tijdens diens bloeitijd staan de bomen nog niet of nauwelijks in blad. Maar in de maanden daarna was het niet fijn voor de komkommer-, courgette- en tomatenplanten die ik daar ook had neergezet: vanaf half juni kregen ze ’s middags te weinig zon, met ziektes en een slechte oogst als gevolg.

De indeling moest dus worden omgegooid: links de planten die het hele seizoen veel zon nodig hebben en rechts het  aardbeienkasje. Tegen de tijd het aardbeienseizoen stilaan voorbij is, is wat minder zon niet erg meer.  Het was even een klusje, dat omgooien. Daarvoor moest ik eerst een klimroos verplaatsen, anders kon de bak niet tegen de muur worden gezet. Daarna moesten  alle aardbeiplantjes worden uitgegraven, van de dode bladeren worden ontdaan en weer worden uitgeplant op de nieuwe plek. Ik heb er voor het eerst ook een witte aardbei tussen gezet. Heel benieuwd of die het gaat doen.

Ook heb ik de artisjokken uit de moestuin gehaald. Gelukkig heb ik die voor een deel elders kunnen terug planten, want wat zijn het een prachtige planten.  Ze waren echter veel te groot voor mijn kleine moestuin en  zorgden daardoor voor te veel schaduw.

Tot slot heb ik in de verhoogde bak alle oude plantenresten verwijderd, onkruid weggehaald, nog een bessenstruikje verplaatst en de aarde geëgaliseerd.  Om te voorkomen dat het een grote kattenbak wordt heb ik er zo lang roosters opgelegd. Volgende week gaat er nog een laagje compost op en dan is het wachten tot de inmiddels gezaaide plantjes kunnen worden uitgeplant.

Tuintherapie in een therapietuin

Een jaar geleden schreef ik over tuintherapie en hoe die kan helpen bij het herstel van patiënten met psychische aandoeningen (depressie, burn-out, angststoornissen) al dan niet samenhangend met een levensfase, met lichamelijke klachten, met verslaving etc.. Lees verder

De natuur met uitroepteken

Vanmiddag was mijn column te beluisteren in het radioprogramma Gewoon Groen, van RTV Gouwestad. Het onderwerp: de natuur als verdienmodel. Lees verder

5 favoriete herfstplanten

Hoe leuk zijn lijstjes maken! Deze gaat over mijn vijf favoriete herfstplanten.  Planten die in de herfst op hun mooist zijn. Althans volgens mij. Ze staan (niet toevallig!) allemaal in mijn tuin, zodat ik ze vaak kan bewonderen. Lees verder

Meer bijen? Plant een boom!

Als je meer bijen in je tuin wilt denk je al snel aan de bloemen van een- en tweejarigen en vaste planten. Maar denk dan ook eens aan het planten van een boom. Er zijn genoeg soorten bomen met bloemen die belangrijk zijn voor bijen.

Lees verder

Kan dat: een minder geslaagd park?

Dit keer een blog over een niet zo geslaagde groene openbare ruimte. Over een buurtpark zonder uitstraling, waar zelfs onze hond niet naartoe wil… Lees verder