Botanische tuin Padua

Onlangs bezocht ik de botanische tuin van Padua, Italië. Het is de oudste botanische tuin van de wereld, gelieerd aan een universiteit. De ‘orto botanico’ stamt uit 1545 en heeft nog steeds hetzelfde ontwerp, wat zeer bijzonder is. Het was een lang gekoesterde wens van mij om deze tuin te bezoeken. Ook omdat het sinds enkele jaren een hypermoderne kas heeft, met een geweldige botanische collectie.

Het ontwerp
Daniele Barbaro, een Venetiaanse edelman, wordt als de architect van de tuin beschouwd. Hij volgde het voorbeeld van de middeleeuwse horti conclusi (omheinde tuinen) en ontwierp een tuin met een perfect patroon, bestaande uit een vierkant binnen een cirkel die wordt verdeeld in vier delen door twee paden die gericht zijn op de windstreken. In de eeuwen erna werden elementen aan de tuin toegevoegd, zoals fonteinen, toegangspoorten en beelden.

maquette van het oorspronkelijke ontwerp.

De verzameling
Iedere botanische tuin bestaat uit een verzameling van een grote verscheidenheid aan planten, die zijn onderverdeeld in categorieën en soorten, met het doel ze te kunnen observeren en bestuderen. De botanische tuin van Padua vormt hierop geen uitzondering. Er zijn ca. 3.500 verschillende soorten die, natuurlijk op kleine schaal, een aanzienlijk deel van het plantenrijk vertegenwoordigen. Een interessante sectie is die met medicinale planten. Hieronder ook enkele zeer giftige exemplaren zoals Ricinus communis (wonderboom, castorolieplant). Het zijn de bonen, en dan met name de olie die daaruit kan worden geperst, die dodelijk zijn. De bloemen zijn wel heel mooi!

De boom van Goethe
In een aparte, achthoekige hoge kas, gebouwd in 1935, staat ‘Goethes palm’. De dwerg-waaierpalm, Trachycarpus fortunei, werd in 1585 in de botanische tuin geplant en is daarmee de oudste plant in de tuin. ‘Goethes palm’, omdat deze de dichter, na hem te hebben gezien in 1786, inspireerde tot het schrijven van zijn evolutietheorie in zijn ‘Essay on the Metamorphosis of Plants’. Goethe was met name geïnteresseerd in het blad van de palm; aan de basis ontwikkelen zich nerven die zich halverwege de stengel ontvouwen in een waaier.

Achthoekige kas voor de ‘Goethe Palm’.

Werelderfgoed
In 1997 werd de tuin door UNESCO opgenomen op de lijst van werelderfgoed op de volgende gronden:

‘The Botanical Garden of Padua is the original of botanical gardens in Europe, and represents the birth of botanical science, of scientific exchanges, and understanding of the relationship between nature and culture.’

‘The Botanical Garden of Padua is exceptional by virtue of its high scientific value in terms of experimentation, education and collection, and of its layout and architecture. Its herbarium and library continue to be among the most important in the world. It has made a profound contribution to the development of many modern scientific disciplines, notably botany, medicine, ecology, and pharmacy.’ (whc.unesco.org/en/list/824)

De nieuwe kas
In 2014 is een nieuwe kas geopend, genaamd de Biodiversiteitstuin. Deze enorme kas van 100 meter lang en 18 meter hoog herbergt ca. 1300 plantsoorten, afkomstig uit vijf werelddelen (Amerika, Afrika, Azië, gematigd Europa en Oceanië). De klimatologische omstandigheden waarin deze planten leven zijn nagebootst, met dezelfde luchtvochtigheids- en temperatuurkenmerken. Zo ervaar je in korte tijd een heel warm en vochtig klimaat, een koel gedeelte en een heet en droog klimaat. Tijdens je bezoek maak je als het ware een reis door de vegetatie van de aarde. Een geweldige ervaring, ook omdat je de planten en bomen ook van bovenaf kunt bekijken en zo weer veel meer ziet dan als je er doorheen loopt.

De kas is vrijwel klimaatneutraal, lees hier meer daarover. Het plaatje laat al wel het circulaire systeem zien van water, licht en lucht.

Bronnen:

http://www.ortobotanicopd.it/en/

https://nl.wikipedia.org/wiki/Orto_botanico_di_Padova

whc.unesco.org/en/list/824

http://www.italia.it/en/travel-ideas/unesco-world-heritage-sites/padua-the-botanical-garden.html

 

Growing Green Cities

Het concept van een groene stad gaat al lang niet meer alleen over de omvang en kwaliteit van openbaar en particulier groen binnen de bebouwde kom. Om in deze tijd een groene stad te kunnen zijn moet het in meerdere opzichten een duurzame agenda hebben waarin de volgende vragen worden beantwoord: hoe gaan we om met klimaatverandering, met energievoorziening, met de verdeling van de schaarse ruimte, met het leefklimaat voor mens en dier? Lees verder

5 mooiste wilgen voor in de tuin

Wilgen horen bij ons land en zeker bij het polderlandschap. Het zijn prachtige bomen en echte ‘overlevers’: ze behoren tot de oorspronkelijke beplanting in de lage delen van Nederland die – voor de ontginning – geregeld onder water stonden. Ze kunnen dus goed tegen natte voeten en hebben een enorm regeneratievermogen. De soorten verschillen onderling maar in het voorjaar zijn er de wilgenkatjes die graag door bijen en hommels worden bezocht.

Ook voor de mens is de wilg lange tijd een belangrijke boom geweest. Het hout werd gebruikt voor de productie van klompen en de buigzame takken waren geschikt  voor vlechtwerk zoals manden, kisten, eendenkooien en erfafscheidingen. Er zijn veel soorten wilgen, kijk maar op deze informatieve site: de wilgenzoeker.
Niet alle wilgen zijn even geschikt voor toepassing in een gemiddelde stadstuin, omdat ze erg groot kunnen worden.

Gelukkig zijn er ook kleinere soorten die je prima in een kleinere tuin kunt toepassen. Wilgen verdragen een flinke snoeibeurt goed en ze houden allemaal van een normale tot vochtige bodem. Ik heb de 5 mooiste op een rijtje gezet:

20180225_0946441, nieuw en met stip: Salix gracilistyla ‘Mount Aso’
Ik zag deze wilg op Tuinidee van afgelopen februari. Aan de kale takken zaten prachtige, grote roze katjes. Mooi! Salix gracilistyla ‘Mount Aso’ komt uit Japan en wordt maximaal 3 meter hoog. Hij kan vrij breed worden maar verdraagt het goed om gesnoeid te worden. Ik zag op internet dat de Mount Aso ook op stam wordt aangeboden. Zeer geschikt voor de kleinere tuin. Het blad van deze wilg is al net zo mooi als de katjes. Eerst heeft het een rozige gloed, vervolgens vrij donkergroen met opvallende nerven. De onderkant van het blad voelt zacht aan en is blauwgroen van kleur. De struik is goed winterhard. Ik vind het een aanwinst in het tuinplanten sortiment.

salix-udensis-sekka.png2: Salix udensis ‘Sekka’ – Bandwilg
De Bandwilg komt oorspronkelijk uit Azië. De opvallende glanzend bruinrode takken zijn plat/bandvormig en gedraaid. Er decoratief! De bladeren zijn grijsgroen tot groen en langwerpig (6-10 cm). De katjes zijn crème tot geel en komen vroeg in het voorjaar tevoorschijn. Ze zijn zeer rijk aan pollen, aantrekkelijk voor bijen en hommels. De struik wordt maximaal 6 meter hoog, verdraagt snoeien goed en is winterhard. (foto ebay.com)

Salix-caprea-Pendula-blossom3. Salix caprea ‘Kilmarnock’ – kleine treurwaterwilg
Dit boompje wordt geënt op stam geleverd en is verkrijgbaar in allerlei hoogtes; van 20 cm tot 200 meter. Zeer geschikt voor de kleinere tuin. De treurwaterwilg is winterhard en heeft roodachtige takken die sierlijk hangen. Ook sierwaarde in de winter dus. In februari komen er grote, zilverwitte katjes aan de boom, en in maart en april verschijnen de gele meeldraden. Het blad is vrij groot en heeft een opvallende middengroene kleur.

Salix_integra_Hakuro-nishiki_2015-06-16_0014. Salix integra ‘Hakuro-nishiki’ – Bonte Japanse wilg/Geoorde wilg
Deze wilg is een bontbladige variëteit waarvan de jonge scheuten een rozige tint hebben. Het bolvormig groeiend boompje wordt op stam geleverd. De hoogte van de stam waarop hij geënt is weer verschillend. Winterhard. Het is een snelle groeier, die jaarlijks teruggesnoeid kan worden. De bladeren zijn lichtgroen met een zilveren waas. De katjes in het voorjaar zijn eerst groen en verkleuren dan naar  roze/rood. Hoe mooi is dat!

salix-Boydii'5. Salix ‘Boydii’ – Dwergwilg
Heb je een (hele)  kleine tuin, patio of balkon? Dan is de Dwergwilg een bijzondere aanvulling! De kleine ronde bladeren zijn zilvergrijs, wollig en worden in het voorjaar voorafgegaan door gele katjes. Dit heestertje is een opvallende verschijning en wordt maximaal 50 cm hoog. Is zeer winterhard en doet niet moeilijk over zijn standplaats. Past heel goed in een rotstuin. Kortom, weer eens iets anders dan een azalea op het balkon! (foto’s tuinadvies.nl/foto Jan Tholhuijsen)

Arme grond en inspiratie

Afgelopen week heb ik als groenvrijwilliger twee dagen op Tuinidee 2017 ‘gestaan’ in het Tuinatelier. Misschien wel 1 van de drukst bezochte stands van de beurs: bezoekers konden er terecht voor een kort consult van een tuinontwerper, voor informatie en advies over beplanting,  plantenziektes en snoeiwerk.  Ook kon men een grondmonster laten nemen. Lees verder

Filmische parken en tuinen

De meeste openbare parken en tuinen zijn bij het  grote publiek onbekend.  Maar een aantal is wereldberoemd, mede omdat ze in films voorkomen die ‘iedereen’ heeft gezien. En natuurlijk ook omdat ze prachtig, indrukwekkend en geweldig zijn! Lees verder

‘Soft Landing’

Lees het prachtige verhaal over de herinrichting van het wetland park ‘1st Lt. Arthur E. Farnham Jr. and SSgt. Thomas M. Connolly Jr. Memorial Park’ ten zuidwesten van Boston, VS. Lees verder

Frederick Law Olmsted

Tijdens een bezoek aan Biltmore Estate in Ashville, North Carolina VS, zag ik in een van de ruimtes een schilderij van Frederick Law Olmsted hangen uit 1895. De tuinen rondom het landhuis, dat tussen 1889 en 1895 is gebouwd onder toezicht van George Vanderbilt, zijn door Olmsted ontworpen. Lees verder

Humor in de openbare ruimte

wasknijper-620x467Laatst bedacht ik me hoe serieus het begrip ‘groene openbare ruimte’ wordt benaderd. Het gaat altijd over zaken als de economische, ecologische, sociale en gezondheidswaarde, over het ontwerp, de inrichting, over innovatie of over onderhoud en de bezuinigingen erop. Lees verder

5 favoriete NL parken/pleinen

het park rotterdamDe Amerikaanse organisatie Project for Public Spaces (PPS) heeft onlangs in de blog More Great Public Spaces: Nominate Your Favorite Plazas and Parks lezers opgeroepen foto’s in te zenden van favoriete parken en pleinen. Het mogen plekken zijn van over de hele wereld. Lees verder