Bijen- en appelpraat

Op instagram verschijnen in deze tijd de mooiste foto’s van kisten vol appels en appelbomen beladen met appels. Soms met de trotse tuineigenaar erbij. Ik kijk ernaar met enige afgunst. Want hoe anders is het in mijn tuin gesteld met de appeloogst.

Ik heb twee oudere hoogstam appelbomen, in leivorm.  8 jaar geleden bij een kweker gekocht, met de verzekering dat het zelfbestuivende jonagolds waren. Het eerste jaar kon het niet op met de oogst, en met veel zorg stopte ik de appels in mijn nieuwe appelkist.  In gedachten was ik al bezig met de aanschaf van speciale droogrekken voor appels, zodat ik ze zo lang mogelijk zou kunnen bewaren.

Helaas holde de opbrengst in de jaren erna achteruit. Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik in de afgelopen 7 jaar in totaal 1 appelkistje heb kunnen vullen. In totaal.  1 kistje.

Een paar jaar geleden was mijn geduld op en schakelde ik een fruitboomexpert in. Die bestudeerde de bomen en stelde vast dat ze verkeerd gesnoeid waren en dat ze duidelijk een voedselgebrek hadden. Er was maar minimale groei. Als we die tekortkomingen zouden aanpakken zouden de bomen weer kunnen herstellen en dan ook toekomen aan het dragen van fruit.

Daar kon ik wat mee en ging gelijk aan de slag:  de bomen worden nu 2 keer per jaar vakkundig gesnoeid; in de winter wordt er een grote hoeveelheid kalk gestrooid, gevolgd door een flinke gift koemestkorrels in  het voorjaar. Het resultaat na 3 jaar mag er zijn. De bomen hebben er nog nooit zo gezond uitgezien: grote glanzende bladeren, nauwelijks aantasting door schimmels of ziektes, flinke groei.  Alleen, met de appels wil het nog steeds niet lukken. We hebben er dit jaar 4…

Hoe kan dit? Nou simpel eigenlijk. Na onderzoek van de appels en het klokhuis door dezelfde bomenexpert blijkt dat het vrijwel zeker geen jonagolds zijn maar waarschijnlijk goudreinetten (het kunnen zelfs hybrides zijn). En die zijn beslist niet zelfbestuivend.  Vandaar dat na een redelijke bloesem het fruit uitbleef.

Over bloemen en bijen –  Om mijn appelboomprobleem aan te kunnen pakken verdiepte ik me in de bestuiving van appels. Zo weet ik nu dat je niet zomaar twee soorten bij elkaar kunt zetten: ze moeten in dezelfde tijd bloeien en niet al te ver van elkaar vandaan staan, zo’n max 100 meter. De bestuiving vindt plaats door insecten, waaronder bijen. Zij zijn eigenlijk en welbeschouwd de belangrijkste dieren op aarde! Dit gaat natuurlijk veel verder dan appels. Ik citeer prof.dr. Marcel Dicke, hoogleraar Entomologie  aan de Wageningen University: ‘Driekwart van de circa 100 landbouwgewassen hebben bijen nodig voor de bestuiving: alle fruitsoorten, groentes als tomaat, aubergine en paprika, soja, katoen, zonnebloemen, koolzaad. Deze gewassen zorgen voor 35% van de landbouwproductie, naast de windbestuivers waaronder de granen zoals tarwe, rijst en mais, die voor de basis calorieën zorgen’. En dan hebben we het nog niet eens over de bestuiving van besdragende heesters, vruchtdragende bomen als beuken, eiken en hazelnoot en over de bloemen in onze tuinen, parken, bossen en weides. Dat zet je toch wel aan het denken.

Een elstar is een goede bestuiver, zo vertelde een fruitkweker mij. Vorig najaar dus een kleine elstar gekocht en die zo’n 20 meter verderop in mijn tuin geplant. Toevallig plantte een buurman in dezelfde tijd ook een appelboom, hetgeen de kans op succes nog verder moet vergroten. Dit jaar hebben deze ingrepen nog niets opgeleverd, maar ik geef de moed nog niet op. Mijn hoop is nu gevestigd op 2019. Aan werkelijk alle voorwaarden is voldaan, niets staat een rijke oogst meer in de weg.  2019 wordt mijn appeljaar!

 

Help, mijn tuin ontploft!

Ieder jaar is het hetzelfde liedje: na de eerste echte warme dagen in mei krijgen vrijwel alle planten in mijn stadstuin een flinke groeispurt. In een week tijd kan de tuin er heel anders uitzien: planten die eerst nog in knop stonden staan volop te bloeien en er is vrijwel geen zwarte aarde meer te zien.

Niet alleen het door mij geplante groen ‘ontploft’, ook het minder gewenste groen heeft in no time zijn weg naar boven gevonden. Een inspectierondje door de tuin kan eigenlijk nooit meer worden afgemaakt: ergens halverwege heb ik al zoveel onkruid weggehaald dat ik verhit op een tuinstoel  in de schaduw neerplof. Morgen de rest, denk ik dan. Maar ja, ‘morgen’ blijkt een drukke dag waardoor voor tuinieren even geen tijd is. En hetzelfde geldt voor ‘overmorgen’. Als ik dan na een aantal dagen weer tijd heb, kan ik eigenlijk opnieuw beginnen met die eerste helft.

Dit grijpt me wel eens naar de keel en op zulke momenten ben ik iets kritischer op mijn geliefde thema ‘groen en gezondheid’. Gezond? Ik raak soms best gestrest van al dat weelderige en expansieve groen. Loslaten is ook hier (net als bij de opvoeding) het toverwoord maar ik vind dat niet gemakkelijk.

Ik laat me echter niet kennen en zodra ik weer tijd heb duik ik, met plezier – gek genoeg, de tuin weer in. Stukje bij beetje krijg ik dan toch weer enig overwicht over al dat weelderige groen. ‘Enig’ want echt overwicht heb ik natuurlijk niet. In mijn ooghoeken zie ik dat, toen ik even wegkeek,  in een hoekje van de tuin toch weer de nodige brandnetels zijn opgekomen. Ik laat dat maar zo, ik heb er eigenlijk geen last van en wie weet help ik er nog een vlinder mee. Ook de klimop-heg  laat ik met rust: er zitten heggenmussen met hun jongen in. De uitlopers laat ik gewoon over de stoep lopen. Ach ja, een klusje voor later. Loslaten kan bevrijdend zijn!

Het is niet alleen hard werken, het is ook hard genieten. Van alle bloemen, kleuren, geuren en vormen.  Van de gele klimroos die na jaren van een kwijnend bestaan nu een zee van bloemen heeft. Van de krentenboom die nog nooit zoveel bessen heeft gedragen. Van de aardbeienplanten die mij bijna dagelijks een heerlijk en gezond tussendoortje geven. Of van de bananenboom die in hoog tempo zijn grote bladeren uitvouwt. Stiekem denk ik  dat alle planten hun uiterste best doen zich op hun mooist aan mij te laten zien.  En dat maakt me heel blij.

De start van een nieuw moestuinseizoen – lessons learned

Van de week ben ik begonnen met  de moestuin klaar te maken voor het nieuwe seizoen.  Vorig jaar hebben we dit stukje ‘nutstuin’ aangelegd, in een verhoogde bak van ca. 6 x 1,50 m, tegen de muur van de garage.

In de moestuinbak had ik links een kleine lage koude kas gezet en rechts een (nog) kleine Magnolia. Tja, die ‘hoort’ daar natuurlijk niet maar er was nergens anders meer ruimte. En hem wegdoen kon ik niet over mijn hart verkrijgen.

In het koude kasje houd ik al een aantal jaren aardbeien. Ooit gekocht bij Lidl, niks bijzonders maar het houdt al jaren stand. Het wordt er flink warm in naarmate april en mei vorderen. De oogst is altijd goed en de aardbeien smaken lekker zoet.  Ook op de nieuwe plek in de verhoogde bak deden de plantjes het prima. Het kasje stond dan ook eersterangs, met volop zon het hele seizoen door.

Toch heb ik hem vandaag verplaatst naar de linkerkant van de moestuin, vlak naast de Magnolia. Kwestie van voortschrijdend inzicht… Vorig jaar bleek namelijk dat verderop in het seizoen er aan de linkerkant geleidelijk minder zon kwam vanwege bomen die meer schaduw gaven dan ik had ingeschat.  Voor de Magnolia is dat niet erg, want voor en tijdens diens bloeitijd staan de bomen nog niet of nauwelijks in blad. Maar in de maanden daarna was het niet fijn voor de komkommer-, courgette- en tomatenplanten die ik daar ook had neergezet: vanaf half juni kregen ze ’s middags te weinig zon, met ziektes en een slechte oogst als gevolg.

De indeling moest dus worden omgegooid: links de planten die het hele seizoen veel zon nodig hebben en rechts het  aardbeienkasje. Tegen de tijd het aardbeienseizoen stilaan voorbij is, is wat minder zon niet erg meer.  Het was even een klusje, dat omgooien. Daarvoor moest ik eerst een klimroos verplaatsen, anders kon de bak niet tegen de muur worden gezet. Daarna moesten  alle aardbeiplantjes worden uitgegraven, van de dode bladeren worden ontdaan en weer worden uitgeplant op de nieuwe plek. Ik heb er voor het eerst ook een witte aardbei tussen gezet. Heel benieuwd of die het gaat doen.

Ook heb ik de artisjokken uit de moestuin gehaald. Gelukkig heb ik die voor een deel elders kunnen terug planten, want wat zijn het een prachtige planten.  Ze waren echter veel te groot voor mijn kleine moestuin en  zorgden daardoor voor te veel schaduw.

Tot slot heb ik in de verhoogde bak alle oude plantenresten verwijderd, onkruid weggehaald, nog een bessenstruikje verplaatst en de aarde geëgaliseerd.  Om te voorkomen dat het een grote kattenbak wordt heb ik er zo lang roosters opgelegd. Volgende week gaat er nog een laagje compost op en dan is het wachten tot de inmiddels gezaaide plantjes kunnen worden uitgeplant.

5 favoriete herfstplanten

Hoe leuk zijn lijstjes maken! Deze gaat over mijn vijf favoriete herfstplanten.  Planten die in de herfst op hun mooist zijn. Althans volgens mij. Ze staan (niet toevallig!) allemaal in mijn tuin, zodat ik ze vaak kan bewonderen. Lees verder

Alles onder controle in de tuin

De control freaks onder ons raad ik aan te tuinieren.  Voorwaarde is wel dat je het aankunt om  geconfronteerd te worden met je grootste angst: het verliezen van de controle.  Zeker in deze tijd van het jaar. Tuinieren als therapie (met een knipoog), daar gaat deze blog over. Lees verder

April beauty: de kievitsbloem

Ieder voorjaar, als het in februari of maart goed weer is, is een van mijn eerste tuinklusjes het  verwijderen van onkruid. Vooral van opkomende grasplukken die zich altijd handig middenin een vaste plantenkluit nestelen. Lees verder

De tuin in december

Tuinblog – Ook in de donkere maand voor Kerst valt er genoeg te beleven in de tuin wat betreft bloeiende planten. Het is alleen niet altijd zo uitbundig en opvallend. Lees verder

De tuin in oktober

Tuinblog – De herfst is in volle gang en omdat het nog niet hard heeft gewaaid hebben de bomen en struiken prachtige kleuren. Eigenlijk is het een fantastische tijd van het jaar! Lees verder

De tuin in september

Tuinblog – In de moestuinblog had ik niet veel positiefs te melden. Gelukkig kan ik wel blij worden van de rest van mijn tuin. Lees verder